Owě Daniɛli tɔn
|
Cet article est écrit en Gun (Bénin) |
Owě Daniɛli tɔn (To Xeblugbe mɛ: דניאל) nyí owě ɖé to Biblu Xeblu tɔn mɛ. To owě Biblu Ju lɛ tɔn mɛ, é ma nyí akpaɖexwe owě yɛxwegan lɛ tɔn, Kakatimɔ é nyí akpaɖexwe adà godotɔ owě Xeblu tɔn lɛ tɔn xe nɔ nyí alɔdlɛndó tayiɖi Wekinkan lɛ. Owě lɔ ɖɔxo gandó lexe Daniɛli, mɛxe nyí kanlinmɔ Ju ɖé to hɔ̀nmɛ Nɛbukaɖnɛzali II tɔn (605 jɛ 562 JWM), lɛzun ogán ɖaxo ɖé dó kpóɖɔ lexe é basí zɛɛmɛ numimɔ voovo lɛ tɔn ɖo.
Xoyiɖɔ lɛ
[jlado | jla asisado]- Cigbǎ, Daniɛli magbe to ahun etɔn mɛ ma nadó yí onú ɖojó axɔlu tɔn lɛ kavǐ ovɛn xe é nɔ nù dó hɛn éɖé flu. Enɛwutu, é byɔ́gbè axɔluzɔnwatɔ nukúndeji hɔ̀nmɛ tɔn lɔ ma nadó hɛn éɖé flu to alixo exe mɛ. Jixweyɛxwe nǔgbó lɔ sɔ hɛn axɔluzɔnwatɔ nukúndeji hɔ̀nmɛ tɔn lɔ nadó dó nukúndagbe kpó lɛblanu kpó xya Daniɛli. Cigbǎ, axɔluzɔnwatɔ nukúndeji hɔ̀nmɛ tɔn lɔ ɖɔná Daniɛli ɖɔmɔ: “Obu oklunɔ ce axɔlu tɔn wɛ to ɖìɖì mi, yèɖɔ mɛxe ko ɖé núɖùɖù kpó ahàn kpó ná mì. Enyí é ka wá jɔ bɔ é mɔɖɔ mì gblekàn xú jɔja ogbɛ́ mìtɔn xe kpò lɛ lo? Mìwlɛ ná hɛn mi nadó xùhwɛ to axɔlu nukɔn.”
- Acli lɔ sɔ nyí ɖiɖexya Daniɛli to numimɔ ɖé mɛ to zánmɛ. Enɛwutu, Daniɛli kpà Jixweyɛxwe olɔn tɔn. Daniɛli ɖɔmɔ: “Ná onyí Jixweyɛxwe tɔn ni nyí kpikpà kakadói, Ná ewɔ kɛɖɛ tɔn wɛ nunywɛ kpó xuhlɔn kpó. Ewɔ nɔ ɖyɔ́ ojlɛ lɛ kpó osaa lɛ kpó, Ewɔ nɔ ɖé axɔlu lɛ sɛ̀ bo nɔ dó axɔlu lɛ ai, Ewɔ wɛ nɔ ná nunywɛ nunywɛtɔ lɛ bosɔ nɔ ná onywɛ mɛxe tindó wuntuntun lɛ. Ewɔ nɔ ɖé onú sisosiso lɛ kpó nǔxe hwlá lɛ kpó xya, É yɔ́n nǔxe tin to zinvlu mɛ lɛ, Kpóɖɔ ewɔ dè wɛ hinhɔ́n tin te. Jixweyɛxwe tɔgbo ce lɛ tɔn É, hyɛ wɛ nyɛ to kpɛɖóná bosɔ to kpikpà, Ná hyɛ ko ná mi nunywɛ kpó xuhlɔn kpó. Hyɛ ko sɔ hɛn nǔxe mǐwlɛ byɔ́ we zun nyinywɛ ná mi; Hyɛ ko hɛn ahunmɛɖunamɛnu axɔlu tɔn zun nyinywɛ ná mǐ.”
- Daniɛli gblɔnna axɔlu ɖɔmɔ: “Ɖekpókpé to nunywɛtɔ, afinnyɔ́nɔ, yɛhwenɔ nujlɛtɔ kavǐ sunhwlɛvu-kpɔntɔ lɛ mɛ ma kpénugo nadó ɖɔ acli xe byɔ́ axɔlu te lɔ ná ɛn. Cigbǎ, Jixweyɛxwe ɖé tin to olɔn mɛ, Mɛxe nɔ ɖé acli lɛ xya, kpóɖɔ é ko hɛn nǔxe ná jɔ to azán godo tɔn lɛ mɛ zun nyinywɛ ná hyɛ Axɔlu Nɛbukaɖnɛzali. Oɖlɔ towě ɖie, kpóɖɔ numimɔ xe wá tamɛ ná we ɖilě hyɛ to aimimlɔn to aɖɔzan towě ji lɛ ɖie: Axɔlu É, ɖilě hyɛ to aɖɔzan towě ji, ayixa towě lɛhlan nǔxe ná jɔ to sɔgodo lɛ, Mɛxe nɔ ɖé acli lɛ xya ko sɔ hɛn nǔxe ná jɔ zun nyinywɛ ná we. Ná nyɛ tɔn, é ma nyíɖɔ n’nyɔnuin xú mɛɖevo ɖékpókpé wɛ zɔ́n bɔ acli exe dó nyí ɖiɖexya mi gba; kakatimɔ ná taɖena lɔ nidó nyí hinhɛn zun nyinywɛ ná axɔlu, ná hyɛ nidó yɔ́n linlɛn xe to ahun towě mɛ lɛ wutu wɛ. “Axɔlu É, ɖilě hyɛ to nukpɔn, a mɔ bocyɔ́ blibata ɖé. Bocyɔ́ enɛ, xe nyí ɖaxo-gbó bo to sisɛ́ tawun, tin to ote to nukɔn towě, awusɔxya etɔn sɔ ɖobu. Ota bocyɔ́ lɔ tɔn nyí sika ɖagbeɖagbe, akɔ́nnu etɔn kpó awà etɔn lɛ kpó nyí fataka bɔ xòtò etɔn kpó asakpada etɔn lɛ kpó nyí gànvɛɛ, azangandan etɔn lɛ nyí gànyuu, kpóɖɔ akpaɖexwe afɔ etɔn lɛ tɔn nyí gànyuu bɔ akpaɖexwe nyí okò. Hyɛ sɔ to nukpɔn kakajɛ hwenue zannu ɖé nyí sinsánsɛ, é ma nyí gbɔn alɔ lɛ dali, é sɔ xò afɔ bocyɔ́ lɔ tɔn lɛ xe nyí gànyuu kpó okò kpó tɔn bo gíɖí yé. Hwenɛnu wɛ yè gíɖí gànyuu lɔ, okò lɔ, gànvɛɛ lɔ, fataka lɔ kpó sika lɔ kpó bɔ kpókpólɛkpó tayiɖi ofló likun-flétɛn alunlun mɛ tɔn, jɛhɔn sɔ fú yé dlan sɔmɔ bɔ yè ma tlɛ mɔ oxya yětɔn. Cigbǎ, zannu xe xò bocyɔ́ lɔ lɛzun osó ɖaxo ɖé bosɔ gɔ́ ayigba kpéte ji.
- Axɔlu É—hyɛ wɛ axɔlu axɔlu lɛ tɔn xe Jixweyɛxwe olɔn tɔn ko ná axɔluɖuta, hlɔnhlɔn, xuhlɔn kpó gigo kpó, kpóɖɔ alɔ mɛxe tɔn mɛ ewɔ ko bɛ gbɛtɔ́ lɛ dó maxokpɔnna fiɖekpókpé xe yé nɔ nɔ̀, gɔná gbekanlin danji tɔn lɛ kpó oxɛ̀ agaxomɛ tɔn lɛ kpó, mɛxe ewɔ ko sɔ yí dó basí ogán dó yemɛkpó ji—hyɛ lɔsu wɛ nyí ota sika tɔn lɔ. Cigbǎ, axɔluɖuta ɖévo ná fɔ́n bɔɖo gowě bo ná yìɖo xú we; enɛgodo axɔluɖuta ɖévo nasɔ fɔ́n, yèɖɔ atɔ̀ntɔ ɖé xe ná nyí gànvɛɛ tɔn bo ná ɖugán dó ayigba kpéte ji. Ná nǔxe ɖù axɔluɖuta ɛnɛtɔ, é ná ɖoxuhlɔn tayiɖi gànyuu. Ná kɛɖɛɖilě gànyuu nɔ gíɖí nulɛkpó bo nɔ lì yé kpɔ́ɖɔ́kpɔ́ɖɔ́ ɖo, mɔwɛ, kɛɖɛɖilě gànyuu nɔ gbànú hánnyá ɖo, é ná gíɖí axɔluɖuta exe lɛkpó bo ná gbà yé hánnyá. “Kpóɖɔ kɛɖɛɖilě hyɛ mɔ bɔ akpaɖexwe afɔ kpó afɔvi lɔ lɛ kpó tɔn nyí okò zɛ́nɖotɔ ɖé tɔn bɔ akpaɖexwe nyí gànyuu ɖo, axɔluɖuta lɔ ná nyí mimá, cigbǎ sinsinnyɛ etɔn ná tayiɖi gànyuu tɔn jɛ obá ɖé mɛ, kɛɖɛɖilě hyɛ mɔ bɔ gànyuu flusɔ́ xɛ okò bibɔ ɖo. Kpóɖɔ ɖilě akpaɖexwe afɔvi afɔ lɔ lɛ tɔn nyí gànyuu bɔ akpaɖexwe nyí okò ɖo, mɔ wɛ akpaɖexwe axɔluɖuta lɔ tɔn ná ɖoxuhlɔn bɔ akpaɖexwe ná nyí maɖogánnɔ dó ninyɛ. Kɛɖɛɖilě hyɛ mɔ bɔ gànyuu flusɔ́ xɛ okò bibɔ ɖo, yé ná flusɔ́ xɛ gbɛtɔ́ lɛ; cigbǎ yé ma ná tɛ́ dókpɔ́, yèɖɔ oɖé dó awetɔ go, kɛɖɛɖilě gànyuu ma nɔ flusɔ́ xɛ okò ɖo. “To ojlɛ axɔlu enɛlɛ tɔn mɛ wɛ Jixweyɛxwe olɔn tɔn ná ze axɔluɖuta ɖé ɖayǐ xe ma ná nyí vivasudó gbeɖé. Axɔluɖuta exe ma nasɔ nyí jijodó ná akɔta ɖévo ɖékpókpé. É ná gíɖí axɔluɖuta exe lɛkpó bo ná hɛn yé wá okpóɖo, bɔ ewɔ kɛɖɛ wɛ ná nɔte kakadói, kɛɖɛɖilě hyɛ mɔ bɔ zannu ɖé nyí sinsánsɛ sɔ́n osó ɖé go, é ma nyí gbɔn alɔ lɛ dali, bɔ é sɔ gíɖí gànyuu lɔ, gànvɛɛ lɔ, okò lɔ, fataka lɔ kpó sika lɔ kpó ɖo. Jixweyɛxwe Ganhunukpótɔ lɔ ko hɛn nǔxe ná jɔ to sɔgodo zun nyinywɛ ná axɔlu. Nǔgbó wɛ oɖlɔ lɔ kpóɖɔ taɖena etɔn sɔgan nyí jiɖéɖego.” To hwenɛnu, Axɔlu Nɛbukaɖnɛzali xɔ́jai bo cinyɔ́́n nukúnmɛ ai to Daniɛli nukɔn bosɔ gbògbéná ɛn. É sɔ ɖégbe ɖɔ nunina kpó nunyɔ́wan kpó ni nyí nina ɛn. Axɔlu ɖɔná Daniɛli ɖɔmɔ: “Ná nǔgbó tɔn, Jixweyɛxwe towě wɛ Jixweyɛxwe yɛxwe lɛ tɔn, Oklunɔ axɔlu lɛ tɔn kpóɖɔ Mɛxe nɔ ɖé acli lɛ xya, ná hyɛ kpénugo nadó ɖé acli exe xya.” Enɛgodo, axɔlu ze Daniɛli ɖaga bo ná ɛn nunina ɖagbeɖagbe susu lɛ, é sɔ yí i dó basí ogán dó agbegbe Babilɔni tɔn kpéte ji kpóɖɔ ogán kɔmɛ-gán lɛ tɔn dó nunywɛtɔ Babilɔni tɔn lɛkpó ji.
- “‘Atin xe hyɛ mɔ lɔ, exe hwɛ́n tawun bo ɖoxuhlɔn, bɔ jiyiyi etɔn sɔ́ olɔn bo sɔgan nyí mimɔ hlan sɔ́n ayigba lɛkpó ji, xe amà etɔn lɛ nyɔ́hwankpɛ bɔ sinsɛ́n etɔn lɛ sù tawun bɔ núɖùɖù tin to é ji ná nudidá lɛkpó, exe glɔ kanlin danji tɔn lɛ nɔ wá nɔ bɔ oxɛ̀ agaxomɛ tɔn lɛ nɔ nɔ̀ alà etɔn lɛ ji, axɔlu É, hyɛ wɛ, ná a ko lɛzun ɖaxo bosɔ ɖoxuhlɔn, bɔ yɛyi towě ko lɛzun ɖaxo bo yiaga jɛ olɔn kpóɖɔ ganɖuɖu towě ko dlɛnkan jɛ okpóɖo ayigba tɔn lɛ. “‘Hyɛ axɔlu sɔ mɔ xixɔ́tɔ ɖé, yèɖɔ omɛ wiwe ɖé, xe to tejɛ ja sɔ́n olɔn, mɛxe to ɖiɖɔmɔ: “Mì sán atin lɔ liai bo xù i sudó, cigbǎ mì jo dódónu lɔ kpó aɖɔ̀ etɔn lɛ kpó dó ayigba mɛ, gɔná kɔgàn gànyuu kpó gànvɛɛ tɔn ɖé kpó to okɔ̀ ná ɛn to ogbé danji tɔn lɛ mɛ. Mì sɔ ɖike ahun agaxomɛ tɔn ni yɔ̀n ɛn bo gbɔ mimá etɔn ni tin xɛ kanlin danji tɔn lɛ kaka ojlɛ cinawe nidó juwayi gbɔn é ji.” Axɔlu É, taɖena lɔ ɖie; gbeɖiɖe Gigogán lɔ tɔn wɛ xe ɖóná jɔ dó oklunɔ ce axɔlu go. Hyɛ ná nyí nyinya ɖogbé sɔ́n gbɛtɔ́ lɛ cɛncɛn, fininɔ towě nasɔ tin xɛ kanlin danji tɔn lɛ bɔ ogbé wɛ ná nɔ nyí nina we nadó ɖù kɛɖɛɖi onyìsú lɛ; ahun agaxomɛ tɔn wɛ nasɔ nɔ yɔ̀n we bɔ ojlɛ cinawe ná juwayi gbɔn ji we, kaka hyɛ nadó nywɛ ɖɔ Gigogán lɔ wɛ Ganɖutɔ to axɔluɖuta gbɛtɔ́vi lɛ tɔn mɛ bo nɔ yí i ná mɛɖekpókpé xe jlo é. “‘Cigbǎ, ná yé ɖɔ ɖɔ dódónu atin lɔ tɔn kpó aɖɔ̀ etɔn lɛ kpó ni nyí jijodó wutu, axɔluɖuta towě nasɔ lɛzun towě hwlaɖokpó dógɔ́, to hwenue hyɛ ná ko wá nywɛ ɖɔ Mɛɖé to ganɖu to olɔn mɛ. Enɛwutu axɔlu É, jaale kɛalɔyi ayinamɛ ce. ɖéalɔ sɔ́n ylandó towě lɛ mɛ gbɔn nǔxe sɔgbe wiwà dali, kpóɖɔ sɔ́n ylanwiwa towě mɛ gbɔn lɛblanu didóxya wamɔnɔ lɛ dali. Vlavo kɔɖetɔn ɖagbe towě ná nyí kandlɛnna.’”
- “Axɔlu É, hyɛ ni nɔgbɛ̀ kakadói. Jixweyɛxwe ce dó angɛli etɔn hlan bo bɔnùɖo ná kinnikinni lɛ bɔ yé ma gbleawuna mi, ná nyɛ nyí xomɛvɔnɔ to nukɔn etɔn; mɔɖokpólɔ nyɛ ma wà nuɖekpókpé jɛagɔɖo hyɛ axɔlu.”